Älemgoşarاَلـِـمـقــُـشـار

شمایل

وبلاگ ها و سایتهای ترکمنها و یا مرتبط

معرفی وبلاگ بنیاد مختومقلی فراغی

مطلبی از :  بنیاد مختومقلی فراغی

الله قلی قراخانوف،زبانشناس اندیشمند نوشته ی: پنا تویلیف ترجمه ی :محمد قجقی

الله قلی قراخانوف در سال ۱۸۹۲ در استان مرو،در روستای< مولک باغشی > از توابع شهرستان مرو ترکمنستان ،دیده به جهان گشود.هنوز به سن رشد نرسیده بود که یتیم شد.کار نگهداری و تربیت او را یکی از خویشاوندان،به نام<اوراز چاری> به عهده گرفت.تحصیل را در محضر <قدم آخوند > که در منطقه ی مرو،شهرت داشت ،آغاز کرد ودر مدرسه ای واقع در  بخارا ادامه داد. مدتی بعد در مهم ترین مرکز آموزش عالی آن زمان، اوفا ثبت نام کرد.همزمان با به قدرت رسیدن بلشویک ها،تحصیل در دانشگاه آسیای میانه در تاشکند را به پایان برد.

در سال ۱۹۲۰ به خواهش و پیشنهاد <غایغیسیز آتابایف >در شهر مرو مدرسه ی تربیت معلم تاسیس کرد.فارغ التحصیلان مدرسه به عنوان معلم دبیرستان،هنرستان و مدارس عالی به کار می پرداختند.

 مسایل عملی زبان، مشکلات الفبا وقواعد نوشتاری آن ،همیشه جلب توجه نموده است. قراخانوف در مورد این مسایل به شکلی گسترده اندیشیده و کارهای بزرگی انجام داده بود.در اواسط نیمه ی اول دهه ی ۱۹۲۰، به صورتی فعال در کار تنظیم مجدد الفبای عربی -که ترکمن ها به کار می بردند -مشارکت کرد.

شغل اصلی قراخانوف پزشکی بود،ولی در خصوص زبان و زبانشناسی، کارهای زیادی انجام داد.علت پرداختن او به زبانشناسی جالب توجه است.جواب سوال آن بود که در آن سال ها،تعداد زبانشناسان کم بود.به نظر می رسداین سبب اصلی بوده باشد. در سال های۱۹۲۰ تعداد زبانشناسان بسیار کم بود.مسایل مربوط به زبان ترکمنی توجه روشنفکران رشته های دیگر را هم به خود جلب می کرد. یکی از مهم ترین این روشنفکران الله قلی قراخانوف بود.او در آوریل ۱۹۲۲ به همراه زبانشناسان مشهور <محمد گلدیف > و<کومش علی بورییف> به عضویت < انجمن علمی ترکمن> در آمد.مدتی بعد زبانشناس مهم تاتار < گ. آلپارف >نیز در آن انجمن به کار پرداخت.

 قراخانوف در سال ۱۹۲۳ در شهر تاشکند،از طریق <نشریات حکومت ترکستان> ۱۰۰۰ جلد کتاب درسی برای دانش آموزان دوره ی متوسطه منتشر کرد.در مقدمه ی کتاب که در ۲۴ اکتبر ۱۹۲۲ نوشته شده، آمده است: من کتاب < زبان مادری >را به عنوان یک متخصص ننوشته ام. به خاطر ضرورت تام و تمام وجود یک کتاب برای آموزش زبان ترکمنی و عدم وجود فردی علاقمند به انجام این کار، و با در نظر گرفتن این ضرب المثل که :تا آمدن چماق،با مشت مشغول باش،برای رفع و رجوع،دست به اقدام زدم.اهداف دروس این کتاب، ایجاد عادت به مطالعه ،ارتقای سطح آموزش وشناخت شخصیت های ملی بود، و در آن از بخش اول کتاب لو تولستوی به نام< برای کودکان> چند داستان کوتاه،ضرب المثل های ترکمنی،معما،سرود،حکایت و اشعار شعرایی چون مختومقلی، شیدایی،کمینه ،ملا نفس ، ماتاجی، کور ملا، حاللی، دووان و دلارام، جای گرفته بود. این اثر الله قلی قراخانوف، نه تنها برای مدارس آن دوره، بلکه برای علاقمندان به ادبیات ترکمن ،در زمان حاضر نیز اهمیت بسیار دارد.

الله قلی قراخانوف در سال ۱۹۲۹ کتابی در باره ی < دستور زبان ترکمنی > تالیف کرد، ودر سال ۱۹۳۱  آن رابه چاپ رساند.با این اثر او نامش را به عنوان یک زبانشناس بزرگ در جهان علم و تاریخ زبانشناسی ترکمن ،با حروف طلایی حک کرد.

 قراخانوف که در کنار زبانشناس بودن ، یک روشنفکر نیز بود،به کار ترجمه هم می پرداخت.او همراه با <حالمراد صحتمرادوف > یک کتاب پ. کووالنکو ،را با نام <آموزش سیاسی > و کتاب   ی. واگنر با عنوان < بدن انسان و چگونگی کار اعضا و جوارح > را  ترجمه کرد.او چندین کتاب دیگر را خود راسا، ترجمه کرد.

اومولف چندین مقاله در مجله ی <پیک جوان> بود.قراخانوف در ۲۰ سپتامبر ۱۹۳۷ به عنوان عضو < جمعیت ترکمن آزاد > و به اتهام اشاعه ی اندیشه ی فیودالی ملی گرایی در میان مردم، ومخالفت با اصلاحاتی که حزب و حکومت در مورد زبان ترکمنی انجام می دادند، متهم شد و تحت نظر قرار گرفت.درآن زمان او مدیریت یک درمانگاه در روستای < مولک باغشی > را به عهده داشت.مدتی پس از تحت نظر بودن، در ۲۵زانویه ۱۹۳۸ به سنگین ترین مجازات ،یعنی اعدام محکوم شد و یک ماه بعد در روز ۲۶ فوریه ۱۹۳۸، تیرباران گردید.پس از او،آنچه باقی ماند،خانواده ای با چشمان خونبار بود. همسرش جمعه سلطان،دخترانش: اغول جمال ۸ ساله،انه جان ۶ ساله ،آق جمال ۴ ساله،اوغول حاللی ۱ ساله،بازماندگانش بودند.

در ۴ دسامبر ۱۹۵۹ الله قلی قراخانوف بی گناه تشخیص داده شد واز وی اعاده ی حیثیت گردید. خداوند بهشت را نصیب او گرداند.

ماخذ: مجله ی قرداش قلملر – شماره ی۳۱- تموز ۲۰۰۹

 

Filed under: معرفی وبلاگها و سایتها

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

عکس گوگل

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: